آیات شیطانی در کلام رسول خدا !!
قبل از بحث در ارتباط با وجود آیات شیطانی در کلام محمد ( قرآن ) باید متذکر شویم که امروزه عده ای از محققان علوم دینی و پژوهشگران اسلامی با طرح پاره ای ادله معتقدند که قرآن و یا مصحفی که به دست ما رسیده کلام محمد است، از سویی آنچه واضح است اینکه اگر فردی به از دور از تعصبات مذهبی و غیر غرض ورزانه قرآن را به مثابه یک متن تاریخی بررسی کند، ادله و براهین این دسته از اسلام شناسان برای او محرز خواهد شد.
بحث آیات غرانیق (۱) یا آیات شیطانی در کلام محمد از مباحث مهم اسلامی است که مورخین و مفسرین اسلامی بسیاری به وجود آن در کلام محمد اذعان داشته اند. نام پاره ای از منابعی که به وجود آیات شیطانی در کلام محمد در آنها اشاره شده در زیر می آوریم:
تاريخ طبرى ، محمد بن جرير طبرى
الطبقات الكبرى، محمد بن سعد كاتب واقدى
الكشاف عن حقائق غوامض التنزيل،محمود زمخشرى
الدر المنثور فى تفسير المأثور،جلال الدين سيوطى
بحث را با نقل این ماجرا از تاریخ طبری( جلد سوم صفحات ۸۸۰ و ۸۸۱ ) آغاز می کنیم.
چون پیغمبر میدید که قوم از او دوری میکنند و این کار برای او سخت بود آرزو کرد که چیزی از پیش خدای بیاید که میان وی و قوم نزدیکی آرد، که قوم خویش را دوست داشت و میخواست خشونت از میانه برود، و چون این اندیشه در خاطر وی گذشت خداوند این آیات را نازل فرمود: «والنجم اذی هوی، ما ضَلّ صاحبکم وما غوی، و ما ینطق عن الهوی.» (قسم به آن ستاره در آن هنگام که فرو رود که یارتان نه گمراه شده، و نه به باطل گرویده است و نه از روی هوی سخن میگوید) و چون به این آیه رسید که «اَفَرَایتم اللات والعزی ( سوره النجم آیه ۱۹) ومنات الثالثة الاخری (سوره النجم آیه ۲۰) » شیطان بر زبان وی انداخت که «تلک الغرانیق العُلی * و ان شفاعتهن ترتضی، یعنی این بتان والا هستند که شفاعتشان مورد رضایت است»
چون قریشیان این را بشنیدند خوشدل شدند و از شتایش خدایان خویش خوشحالی کردند و بدو گوش دادند و مؤمنان نیز وحی خدا را باور داشتند و او را به خطا متهم نمی داشتند و چون پیغمبر در قرائت آیات به محل سجده رسید سجده کرد و مسلمانان نیز با وی سجده کردند و مشرکان قریش و دیگران که در مسجد بودند به سبب آن یاد که پیغمبر از خدایشان کرده بود به سجده افتادند. بعد جرئیل بیآمد و گفت: ای محمد چه کردی؟ برای مردم چیزی خواندی که من از پیش خدا نیاورده بودم و سخنی گفتی که خدای با تو نگفته بود و پیغمبر خدا سخت غمین شد و از خدا بترسید و خدای عزوجل با او رحیم بود و آیه ای نازل فرمود و کار او را سبک کرد و خبر داد که پیش از آن نیز پیغمبران و رسولانی چون وی آرزو داشته اند و شیطان آرزوی آنها را در قرائتشان آورده است و آیه چنین آمد:
وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِکَ مِنْ رَسُولٍ وَ لا نَبِيٍّ إِلاَّ إِذا تَمَنَّي أَلْقَي الشَّيْطانُ في أُمْنِيَّتِهِ فَيَنْسَخُ اللَّهُ ما يُلْقِي الشَّيْطانُ ثُمَّ يُحْکِمُ اللَّهُ آياتِهِ وَ اللَّهُ عَليمٌ حَکيمٌ ( آیه ۵۲ سوره حج )
البته در اصل سورة النجم که اکنون در دسترس است پس از دو آیه 19 و 20، که محمد در آنها از لات و عزی و منات یاد میکند، دو آیة بعدی حذف شده و بجای آنها آیات دیگری قرار دارند.
طبری می گوید که آیات غرانیق ( شیطانی ) در مکه و حدود سال پنجم بعثت نازل شده است و سوره حج از سوره های مدنی است که فاصله زمانی آن با آیات ۱۹ و ۲۰ سوره النجم حدود ده سال است بدین خاطر ابن کثیر از مورخین و مفسرین مشهور می گوید که آیات شیطانی در بسیاری از مصاحف ( قرآنها) صحابه پیغمبر وجود داشته است.
یکی از پرسشهای کلیدی در این مورد این است که چگونه پیغمبر خدا فرق بین فرشته شیطان و فرشته جرئیل را تشخیص نمی دهد و نمی داند که این آیات را شیطان به او القاء می کند. فریب خوردن پیغمبر از شیطان معضل بزرگی است که بسیاری از علمای را به خود درگیر کرده است. قبول گمراهی و وسوسه پیغمبر از سوی شیطان برای مسلمانان بسیار سخت و ناگوار است چرا که پذیرش این موضوع بدین معنی است که پیغمبر مسلمانان معصوم و خطاناپذیر نیست و قبول این حقیقت با تعالیم اسلامی که مدعی معصومیت و خطاناپذیری پیغمبر است در تعارض است.
وجود این آیات در قرآن ( کلام محمد ) و پذیرش آن نشان می دهد.
۱- قرآن کلام محمد است.
۲- پیغمبر معصوم نیست و خطا پذیر است حتی در رابطه با ارتباط معنوی با خدای ادعایی خودش
۳- پیغمبر مانند بسیاری از انسانها برای پیشبرد آرزوهای خود فرمانهای خدایش را نادیده می گیرد.
۴- شیطان قادر است آیاتی مانند پیغمبر قرائت کند و او را فریب دهد.
۵- الله مورد ادعای پیغمبر در مقابل شیطان درمانده و ناتوان است و قادر به مقابله با فرشته خود نیست.
بیان و اقرار به وجود آیات شیطانی در کلام محمد در آثار بسیاری از مورخین و مفسرین سنی مذهب آمده است اما شیعیان بر پایه اعتقاد خاصی که در رابطه با معصوم بودن پیغمبر و خلیفه چهارم و امامان جانشین او دارند، صحت و قبول این موضوع را به کلی انکار می کنند. ممکن است پذیرش صحت مطالبی که بحث کردیم برای عده ای از دوستان خوبمان ناموجه و ناپذیرفتی به نظر آید، به این دسته از عزیزان صمیمانه توصیه می کنیم بیشتر مطالعه کنند.
۱- غرانیق، جمع غرنوق و غرنوق پرنده ای است از راسته بلند پایان و دارای بالهای دراز و به فارسی به آن کلنگ می گویند( فرهنگ معین ) منظور از این کلمه در متن آیه بت ها هستند.
قبل از بحث در ارتباط با وجود آیات شیطانی در کلام محمد ( قرآن ) باید متذکر شویم که امروزه عده ای از محققان علوم دینی و پژوهشگران اسلامی با طرح پاره ای ادله معتقدند که قرآن و یا مصحفی که به دست ما رسیده کلام محمد است، از سویی آنچه واضح است اینکه اگر فردی به از دور از تعصبات مذهبی و غیر غرض ورزانه قرآن را به مثابه یک متن تاریخی بررسی کند، ادله و براهین این دسته از اسلام شناسان برای او محرز خواهد شد.
بحث آیات غرانیق (۱) یا آیات شیطانی در کلام محمد از مباحث مهم اسلامی است که مورخین و مفسرین اسلامی بسیاری به وجود آن در کلام محمد اذعان داشته اند. نام پاره ای از منابعی که به وجود آیات شیطانی در کلام محمد در آنها اشاره شده در زیر می آوریم:
تاريخ طبرى ، محمد بن جرير طبرى
سیره رسول الله محمد ابن اسحاق
جامع البيان فى تفسير القرآن،ابو جعفر محمد بن جرير طبرى الطبقات الكبرى، محمد بن سعد كاتب واقدى
الكشاف عن حقائق غوامض التنزيل،محمود زمخشرى
الدر المنثور فى تفسير المأثور،جلال الدين سيوطى
بحث را با نقل این ماجرا از تاریخ طبری( جلد سوم صفحات ۸۸۰ و ۸۸۱ ) آغاز می کنیم.
چون پیغمبر میدید که قوم از او دوری میکنند و این کار برای او سخت بود آرزو کرد که چیزی از پیش خدای بیاید که میان وی و قوم نزدیکی آرد، که قوم خویش را دوست داشت و میخواست خشونت از میانه برود، و چون این اندیشه در خاطر وی گذشت خداوند این آیات را نازل فرمود: «والنجم اذی هوی، ما ضَلّ صاحبکم وما غوی، و ما ینطق عن الهوی.» (قسم به آن ستاره در آن هنگام که فرو رود که یارتان نه گمراه شده، و نه به باطل گرویده است و نه از روی هوی سخن میگوید) و چون به این آیه رسید که «اَفَرَایتم اللات والعزی ( سوره النجم آیه ۱۹) ومنات الثالثة الاخری (سوره النجم آیه ۲۰) » شیطان بر زبان وی انداخت که «تلک الغرانیق العُلی * و ان شفاعتهن ترتضی، یعنی این بتان والا هستند که شفاعتشان مورد رضایت است»
چون قریشیان این را بشنیدند خوشدل شدند و از شتایش خدایان خویش خوشحالی کردند و بدو گوش دادند و مؤمنان نیز وحی خدا را باور داشتند و او را به خطا متهم نمی داشتند و چون پیغمبر در قرائت آیات به محل سجده رسید سجده کرد و مسلمانان نیز با وی سجده کردند و مشرکان قریش و دیگران که در مسجد بودند به سبب آن یاد که پیغمبر از خدایشان کرده بود به سجده افتادند. بعد جرئیل بیآمد و گفت: ای محمد چه کردی؟ برای مردم چیزی خواندی که من از پیش خدا نیاورده بودم و سخنی گفتی که خدای با تو نگفته بود و پیغمبر خدا سخت غمین شد و از خدا بترسید و خدای عزوجل با او رحیم بود و آیه ای نازل فرمود و کار او را سبک کرد و خبر داد که پیش از آن نیز پیغمبران و رسولانی چون وی آرزو داشته اند و شیطان آرزوی آنها را در قرائتشان آورده است و آیه چنین آمد:
وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِکَ مِنْ رَسُولٍ وَ لا نَبِيٍّ إِلاَّ إِذا تَمَنَّي أَلْقَي الشَّيْطانُ في أُمْنِيَّتِهِ فَيَنْسَخُ اللَّهُ ما يُلْقِي الشَّيْطانُ ثُمَّ يُحْکِمُ اللَّهُ آياتِهِ وَ اللَّهُ عَليمٌ حَکيمٌ ( آیه ۵۲ سوره حج )
البته در اصل سورة النجم که اکنون در دسترس است پس از دو آیه 19 و 20، که محمد در آنها از لات و عزی و منات یاد میکند، دو آیة بعدی حذف شده و بجای آنها آیات دیگری قرار دارند.
طبری می گوید که آیات غرانیق ( شیطانی ) در مکه و حدود سال پنجم بعثت نازل شده است و سوره حج از سوره های مدنی است که فاصله زمانی آن با آیات ۱۹ و ۲۰ سوره النجم حدود ده سال است بدین خاطر ابن کثیر از مورخین و مفسرین مشهور می گوید که آیات شیطانی در بسیاری از مصاحف ( قرآنها) صحابه پیغمبر وجود داشته است.
یکی از پرسشهای کلیدی در این مورد این است که چگونه پیغمبر خدا فرق بین فرشته شیطان و فرشته جرئیل را تشخیص نمی دهد و نمی داند که این آیات را شیطان به او القاء می کند. فریب خوردن پیغمبر از شیطان معضل بزرگی است که بسیاری از علمای را به خود درگیر کرده است. قبول گمراهی و وسوسه پیغمبر از سوی شیطان برای مسلمانان بسیار سخت و ناگوار است چرا که پذیرش این موضوع بدین معنی است که پیغمبر مسلمانان معصوم و خطاناپذیر نیست و قبول این حقیقت با تعالیم اسلامی که مدعی معصومیت و خطاناپذیری پیغمبر است در تعارض است.
وجود این آیات در قرآن ( کلام محمد ) و پذیرش آن نشان می دهد.
۱- قرآن کلام محمد است.
۲- پیغمبر معصوم نیست و خطا پذیر است حتی در رابطه با ارتباط معنوی با خدای ادعایی خودش
۳- پیغمبر مانند بسیاری از انسانها برای پیشبرد آرزوهای خود فرمانهای خدایش را نادیده می گیرد.
۴- شیطان قادر است آیاتی مانند پیغمبر قرائت کند و او را فریب دهد.
۵- الله مورد ادعای پیغمبر در مقابل شیطان درمانده و ناتوان است و قادر به مقابله با فرشته خود نیست.
بیان و اقرار به وجود آیات شیطانی در کلام محمد در آثار بسیاری از مورخین و مفسرین سنی مذهب آمده است اما شیعیان بر پایه اعتقاد خاصی که در رابطه با معصوم بودن پیغمبر و خلیفه چهارم و امامان جانشین او دارند، صحت و قبول این موضوع را به کلی انکار می کنند. ممکن است پذیرش صحت مطالبی که بحث کردیم برای عده ای از دوستان خوبمان ناموجه و ناپذیرفتی به نظر آید، به این دسته از عزیزان صمیمانه توصیه می کنیم بیشتر مطالعه کنند.
۱- غرانیق، جمع غرنوق و غرنوق پرنده ای است از راسته بلند پایان و دارای بالهای دراز و به فارسی به آن کلنگ می گویند( فرهنگ معین ) منظور از این کلمه در متن آیه بت ها هستند.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر